โมกพะวอ

Mok Pha Wo

โมกพะวอ เป็นไม้ต้น สูงประมาณ 15 ม. เปลือกมีช่องอากาศ กิ่งอ่อนมีขนละเอียดรูปตะขอสั้น ๆ ใบเรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปรี หรือรูปขอบขนาน ยาว 5.3-21 ซม. ปลายเรียวแหลม โคนมนหรือแหลม แผ่นใบมีขนละเอียดทั้งสองด้าน ด้านบนมีปุ่มเล็ก ๆ กระจาย เส้นแขนงใบข้างละ 13-18 เส้น ก้านใบยาว 4-6 มม.

ดอกโมกพะวอ ช่อดอกแบบช่อกระจุกสั้น ๆ ออกตามปลายกิ่ง มีขนละเอียด ก้านช่อยาว 0.6-1.1 ซม. ก้านดอกยาว 3-5 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่ ยาว 3.5-4.2 มม. ปลายมน มีขนละเอียด ไม่มีต่อมโคนกลีบ ดอกรูปกงล้อ สีเหลืองอมเขียว เปลี่ยนเป็นสีแดงก่อนร่วง หลอดกลีบดอกยาวประมาณ 2.5 มม. มีปุ่มเล็ก ๆ ด้านใน ปลายแยก 5 กลีบ รูปรี ยาวประมาณ 1.3 ซม. ปลายมน มีปุ่มเล็ก ๆ ทั้งสองด้าน กระบังเรียงติดกันคล้ายรูปถ้วย ติดกลีบดอกที่โคน ขอบจักซี่ฟัน เกสรเพศผู้ 5 อัน เรียงติดกันเป็นวง ปลายแนบติดยอดเกสรเพศเมีย ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 1 มม. มีขนละเอียด อับเรณูโคนเป็นเงี่ยง รังไข่ยาวประมาณ 1.5 มม. เกลี้ยง เชื่อมติดกันเรียวเป็นก้านเกสรเพศเมีย ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 5.5 มม.

ผลเป็นฝักคู่ เรียงชิดกัน ปลายเชื่อมติดกัน แต่ละฝักยาวประมาณ 13.5 ซม. มีช่องอากาศหนาแน่น

โมกพะวอเป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบทางภาคเหนือที่แม่สอด จังหวัดตาก บริเวณศาลพะวอ ขึ้นบนเชิงเขาหินปูนในป่าเบญจพรรณ ความสูงประมาณ 700 เมตร ในเขตอุทยานแห่งชาติขุนพะวอ มีจำนวนประมาณ 40 ต้น การสืบพันธุ์ตามธรรมชาติต่ำ จึงมีสถานภาพเป็นพืชที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) คล้ายกับ มูกแดง (โมกแดงเขาใหญ่) Wrightia coccinea (Roxb.) Sims. แต่มูกแดงไม่มีกระบังเรียงเป็นวง และรังไข่เชื่อมติดกัน และยังคล้ายกับ โมกนเรศวร Wrightia poomae D.J.Middleton ที่ไม่มีต่อมที่โคนกลีบเลี้ยงเช่นกัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ (ชื่อพฤกษศาสตร์)
= Wrightia tokiae D.J.Middleton

วงศ์ Apocynaceae

คำระบุชนิด "tokia" ตั้งเป็นเกียรติแก่นางสาวนันท์นภัส ภัทรหิรัญไตรสิน นักพฤกษศาสตร์ของหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (BKF) หนึ่งในผู้เก็บตัวอย่างพรรณไม้ต้นแบบ ซึ่งนักพฤกษศาสตร์ต่างชาตินิยมเรียกชื่อเล่น "ต๊อก" มากกว่า

โมกพะวอได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Gardens' Bulletin Singapore เล่มที่ 61 ฉบับที่ 2 หน้า 372 ปีค.ศ. 2010 จากตัวอย่างพรรณไม้ต้นแบบ Pooma, Karaket, Pattharahirantricin & Saengrit 6906 (holotype: BKF; isotypes: A, AAU, BKF, E, K, L, SING)

อ้างอิงที่มา:
*ข้อมูลและภาพ: สำนักงานหอพรรณไม้
(*ภาพ: ปรีชา การะเกตุ; พะวอ ตาก)
*ใช้ในการเผยแพร่ข้อมูลความรู้ เพื่อเป็นสาธารณประโยชน์ต่อส่วนรวม เพื่อสังคม เพื่อคนไทย โดยอ้างอิงแหล่งที่มา และ ไม่ใช่เพื่อการค้า

เอกสารอ้างอิง:
Middleton, D.J. (2010). Three new species of Wrightia (Apocynaceae: Apocynoideae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore 61 (2): 369-378.

We rely on cookies to provide our services. By using our services, you agree to our use of cookies.