โมกราชินี

Mok Rachini

โมกราชินี เป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูงถึง 10 ม. กิ่งอ่อนมีขนหนาแน่น กิ่งแก่เกลี้ยงมีช่องอากาศ ใบเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 3-10 ซม. ปลายแหลม โคนแหลมหรือมน แผ่นใบด้านล่างมีขนละเอียด เส้นแขนงใบข้างละ 8-14 เส้น ก้านใบยาว 0.4-1 ซม.

ดอกโมกราชินี ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออตามปลายกิ่ง ยาว 3-5 ซม. มีขนสั้นละเอียด ก้านดอกยาว 0.5-1.5 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยมปลายมน ยาว 1.5-2 มม. ขอบมีขนครุย ต่อมที่โคนกลีบแผ่กว้าง ดอกรูปเข็ม หลอดกลีบยาว 1.4-2 ซม. ปลายแยกเป็น 5 กลีบ รูปไข่หรือรูปขอบขนาน ยาว 1.4-2.5 ซม. มีขนละเอียด ด้านในเกลี้ยง กระบังหน้ากลีบดอกแนบติดกลีบดอกประมาณกึ่งหนึ่ง ยาว 1-1.2 ซม. ปลายแยกเป็นแฉก ปลายแฉกเป็นตุ่ม กระบังระหว่างกลีบดอกคล้ายกระบังหน้ากลีบดอก ติดที่โคนกลีบดอก กระบังหน้ากระบังกลีบดอกออกเดี่ยว ๆ ยาว 2-6 มม. เกสรเพศผู้ 5 อัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 2 มม. อับเรณูยาวประมาณ 1 ซม. โคนเป็นเงี่ยง มีขนสั้นด้านในและปลายด้านนอก รังไข่ยาวประมาณ 2 มม. ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 2 ซม. รวมยอดเกสร

ผลเป็นฝักคู่ กางออก รูปกระสวย ปลายกว้าง ยาว 8-15 ซม. กว้าง 1-1.5 ซม. มีช่องอากาศหนาแน่น เมล็ดรูปแถบ ยาวประมาณ 1.5 ซม. ขนกระจุกยาวประมาณ 3 ซม.

โมกราชินีเป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบที่นครสวรรค์ สระบุรี ลพบุรี และสระแก้ว ขึ้นตามเขาหินปูนเตี้ยๆ ที่แห้งแล้ง ความสูงประมาณ 100 เมตร เป็นพืชที่ถูกคุกคาม ถิ่นที่อยู่ที่พบตามเขาหินปูนเป็นแหล่งระเบิดหินของโรงงานซีเมนต์ และยังถูกลักลอกนำออกมาจำหน่ายตามตลาดต้นไม้ อย่างไรก็ตามจำนวนประชากรบางส่วนอยู่ในเขตพื้นที่อนุรักษ์

ชื่อวิทยาศาสตร์ (ชื่อพฤกษศาสตร์)
= Wrightia sirikitiae D.J.Middleton & Santisuk

วงศ์ Apocynaceae

คำระบุชนิด sirikitae ตั้งเพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ มหาราชินี ไดัรับการตีพิมพ์ลงในวารสาร Thai Forest Bulletin (Botany) เล่มที่ 29 หน้า 1-4 ปีค.ศ. 2001 จากพรรณไม้ต้นแบบ Middleton & Wongprasert 579 (holotype: A; isotypes: AAU, BKF, E, K, L, MO, NY, TCD) ที่เก็บจากวัดพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี

อ้างอิงที่มา:
*ข้อมูลและภาพ: สำนักงานหอพรรณไม้
(*ภาพ: ราชันย์ ภู่มา; ถ้ำเพชรถ้ำทอง นครสวรรค์)
*ใช้ในการเผยแพร่ข้อมูลความรู้ เพื่อเป็นสาธารณประโยชน์ต่อส่วนรวม เพื่อสังคม เพื่อคนไทย โดยอ้างอิงแหล่งที่มา และ ไม่ใช่เพื่อการค้า

เอกสารอ้างอิง:
Middleton, D. J. and T. Santisuk. (2001). A new species of Wrightia (Apocynaceae: Apocynoideae) from Thailand. Thai Forest Bulletin No. 29: 1-10.

We rely on cookies to provide our services. By using our services, you agree to our use of cookies.